Hulp nodig?

Meld u online aan of bel tijdens kantooruren (0113) 21 30 98

Verlaat verdriet

“Toen ik 1 was is mijn vader overleden. Toen ik ouder werd heeft mijn moeder me over hem verteld. Ik heb zelf geen bewuste herinneringen aan mijn vader. Ik vond het wel eens moeilijk om geen vader te hebben, maar kon er doorgaans goed mee leven. Nu ik zelf kleine kinderen heb, mis ik mijn vader soms heel erg. Mijn moeder is later hertrouwd. Haar man is een fantastische opa voor de kinderen. Maar toch… Het verdriet lijkt bij mij verlaat te komen. Hoe komt dat?”

Het overlijden van iemand die dicht bij ons staat, is altijd ingrijpend. Wie het mee heeft gemaakt, weet wat het is. Soms komt de dood plotseling, als iemand door een ongeluk of door een hartaanval uit het leven wordt weggerukt. Soms gaat er een lang ziekteproces aan vooraf waardoor het proces van afscheid nemen bewuster kan worden gemaakt. In beide gevallen blijft het overlijden van een geliefde een geweldige slag. Het proces dat we doorgaan om dit ingrijpende verlies een plaats te geven, noemen we ‘verwerking’.

Verwerking
Nu kan het woord ‘verwerking’ soms wat misleidend zijn. De schijn kan worden gewekt alsof je iets helemaal achter je laat: “Ik heb het wel verwerkt”. Daarmee bedoelt men dan te zeggen: “Ik kan ermee leven”. Het verdriet heeft een plaats gekregen. Maar laat niemand denken dat verwerken betekent dat het rouwproces helemaal is afgerond. Een rouwproces is nooit helemaal klaar. De grote wond kan genezen, maar een litteken zal altijd blijven. In verschillende levensfasen kan het verdriet opnieuw de kop op steken.

Lege plaats
Ouders die een kind verloren weten daarvan mee te praten. Een ouderpaar dat hun kind op jonge leeftijd verloor, zal dat verdriet in elke leeftijdsfase opnieuw doormaken. Andere kinderen gaan naar de basisschool, hun kind niet, want het leeft niet meer. Bij de afscheidsavond van de basisschool zal het door hun heen gaan: “Ons kind is hier niet bij”. Als één van hun andere kinderen trouwt, denken ze: “Hij had hier ook bij kunnen zijn”. Als ze 25 jaar getrouwd zijn, wordt de lege plaats gevoeld. Wanneer hun kleinkinderen opgroeien, denken ze: “Zo oud was ons kindje toen het overleed”. Als ze bejaard zijn geworden, staat nog steeds de foto van hun kleine kindje in de woonkamer. En in stille momenten denken ze terug aan het verlies, dat nu al zo lang geleden is.

Levensgebeurtenissen
Zo gaat het met een rouwproces, het is nooit helemaal klaar. Van tijd tot tijd komt het verdriet weer boven borrelen. Dat gebeurt vooral rond belangrijke levensgebeurtenissen. Jij hebt als kind je vader wel gemist, maar je kon er goed mee leven, zo schrijf je. Nu ben je volwassen geworden. Je bent zelf moeder geworden. Toen je vader zo oud was als jij nu bent, overleed hij. Het is niet zo vreemd dat het gemis van je vader nu in nieuwe hevigheid de kop op steekt. Je hebt hem gemist als vader. Je hebt je man nooit aan hem kunnen voorstellen. Hij heeft je trouwdag niet kunnen meemaken. En nu mis je hem als opa van je kinderen. In die verschillende fasen van je leven, ervaar je het gemis opnieuw.

Loyaliteit
De eerste reden dat je je vader nu zo mist, is dus dat een rouwproces nooit ‘af’ is. De tweede reden is dat een vader onvervangbaar is. Daarmee bedoel ik dit: ieder mens heeft maar één vader en één moeder. Er zijn maar twee mensen waaruit je bent voortgekomen. Jij hebt geen bewuste herinneringen aan je vader, maar toch ben je onlosmakelijk met hem verbonden. Dat gegeven noemen we ‘loyaliteit’. Je bent door de bloedband aan hem verbonden. Je draagt zijn naam. Zijn bloed stroomt door je aderen. Anderen kunnen die plaats nooit helemaal innemen. Jouw moeder is hertrouwd toen jij nog niet zo oud was. Je bent dus opgegroeid met een man in het gezin die goed voor je heeft gezorgd. Hij is een lieve man voor je moeder en een fantastische opa voor jouw kinderen. En misschien noem je hem zelfs wel ‘papa’. Maar de plaats van je vader kan hij nooit helemaal innemen. Want die is uniek. Zijn bloed stroomt niet door jouw aderen. Je bent niet uit hem voortgekomen, al heb je heel veel aan hem te danken.

Zoektocht
Voor velen is het een hele zoektocht om loyaliteit een goede plaats te geven in hun leven. Dat geldt voor jou, omdat je je vader nooit bewust hebt gekend. Dat geldt ook voor adoptiekinderen, die op (zeer) jonge leeftijd ter adoptie zijn afgestaan. Dat geldt ook voor kinderen van wie de ouders zijn gescheiden. Loyaliteit naar je ouders is een gegeven. In jouw situatie kun je misschien vorm geven aan de loyaliteit naar je vader door jouw kinderen over hem te vertellen, je kunt met hen zijn graf bezoeken. Je kunt over hem spreken met je man, je kunt je moeder vragen naar details over wie hij was. Op deze manier kun je hem toch als vader eren, al heeft hij je niet zien opgroeien. Al heeft hij jouw kinderen nooit gekend.

Ieder op zijn manier
Het merkwaardige van een rouwproces is dat iedereen weer op zijn eigen manier rouwt. De één doet dat uitbundig, de ander stilletjes. De één praat veel over zijn verdriet, de ander wijdt er niet zoveel woorden aan. Zoek naar een manier die voor jou passend is. Neem de tijd om je eigen proces hierin te gaan. Accepteer dat het verdriet over je vader je nu bezighoudt. Ik hoop dat dit artikel je helpt in het omgaan met jouw rouwproces. Bovenal hoop ik dat voor jou en je vader mag gelden dat jullie elkaar eens mogen terugzien voor de troon van het Lam. Want deze wereld gaat voorbij, met alle tranen en strijd, die zo diep ingrijpend kunnen zijn. Maar de dag komt dat Christus alle tranen van de ogen zal afwissen.

Erik-Jan Verbruggen, regiomanager en maatschappelijk werker bij De Vluchtheuvel. Dit artikel verscheen eerder in GezinsGids.

© 2015 Stichting De Vluchtheuvel   /   Sitemap   /   Realisatie: KM Design